چرا ارتباط کودک با همسالان مهم است، فاکتورهای اثرگذار روی آن چیست و با استفاده از چه تکنیکهایی امکان بهبود رابطه کودک با همسالان وجود دارد؟
در این مطلب به این سه سوال جواب میدهیم تا اهمیت این موضوع را درک کنید و بتوانید ارتباط کودک با همسالانش را بهبود دهید.
چرا ارتباط کودک با همسالان مهم است؟
آگاهی مورد روند و میزان رشد دوران کودکی
قرار گرفتن در معرض رابطه با همسالان به رشد کودکان به طرق مختلف کمک میکند. کودکان میتوانند مهارتهای خود را توسعه دهند. رابطه کودک با همسالان میتواند به فرآیند شناخت فردیت که بخش اساسی رشد کودک است، کمک کند.
کسب مهارتهای اجتماعی سازگارانه
رابطه کودک با همسالان فرصتی را برای یادگیری مهارتهای اجتماعی ضروری فراهم میکند. آنها در محیطی هستند که میتوانند اشتباه کنند و از این اشتباهات درس بگیرند. کودکان در هنگام ارتباط به همسالان خود یاد میگیرند تا مهارتهای اجتماعی شامل موارد زیر را توسعه دهند:
- همکاری؛
- حل تعارض؛
- احترام؛
- ارتباط موثر؛
- همدلی؛
- حل مسئله؛
همه این موارد مهارتهای ضروری برای یادگیری کودکان در سنین پایین هستند. اگر آنها در معرض رابطه با همسالان قرار نگیرند، میتوانند رفتارهای ناسازگارانهای از خود نشان دهند.
برای مثال، مطالعات نشان دادهاند که کودکانی که روابط مثبت با همسالان دارند، به خوبی با جامعه سازگار میشوند. در مقابل، روابط ضعیف میتواند احتمال درونی کردن مشکلات را افزایش دهد. این مشکلات میتواند شامل منزوی یا خجالتی بودن باشد.
یادگیری گروهی
روابط نیز میتواند باعث یادگیری گروهی کمک کند. کودکان میتوانند یاد بگیرند که چگونه با محیطهای گروهی سازگار شوند و دانش کسب کنند. به عنوان مثال، یادگیری گروهی میتواند به موارد زیر کمک کند:
- همکاری؛
- مشارکت؛
- کار تیمی؛
- بیان؛
کودکان میتوانند یاد بگیرند که چگونه نوبت بگیرند، مشکلات را حل کنند و برای دستیابی به اهداف با هم همکاری کنند. این مهارتها برای ایجاد محیطهای یادگیری مثبت و کمک به یادگیری گروهی بسیار ارزشمند هستند.
همچنین میتواند یادگیری کودک شما در دوران تحصیل را تضمین کند. آنها میتوانند یاد بگیرند که چگونه در محیطهای یادگیری گروهی پیشرفت کنند و برای حمایت به همسالان خود مراجعه کنند. این موارد پایههای یادگیری در طول زندگی کودکان را ایجاد میکند.
تنظیم هیجانی
روابط با همسالان نیز برای تمرین تنظیم هیجانی کودکان مهم است. تنظیم هیجانی کلید رشد کودکان است. یادگیری مهارتهایی مانند:
- تنفس عمیق؛
- تقویت خود؛
- تعیین هدف؛
این مهارتها میتوانند به کودکان در پردازش احساساتشان کمک کنند. اما آنها همچنین باید این مهارتها را با همسالان خود تمرین کنند. تنها از طریق تعامل با همسالان است که کودکان یاد میگیرند چگونه مهارتهای تنظیم هیجانی خود را اصلاح کنند و میتوانند نحوه برخورد با موقعیتهای دشوار را یاد بگیرند. همسالان همچنین حمایت عاطفی ارزشمندی ارائه میدهند و ارزش دوستی و اجتماع را به کودکان میآموزند.
بالاتربردن عزت نفس کودکان
روابط مثبت همسالان میتواند به افزایش عزت نفس کودک و ایجاد روابط مراقبتی کمک کند. دوستیها در طول زندگی مثبت باقی میمانند. اما مطالعات نشان دادهاند که از چهار سالگی، دوستیها میتوانند بر عزت نفس کودک تأثیر بگذارند.
روابط همسالان با کودکان را میتوان در محیطهایی که تعاملات سالم را تشویق میکنند، مدیریت کرد. همیشه خطر روابط منفی همسالان وجود دارد. اما تنها از طریق ایجاد روابط مثبت، اعتماد به نفس و مهارتهای اجتماعی است که میتوان کودک را در مسیر درست هدایت کرد. روابط مثبت به کودک کمک میکند تا بفهمد چه چیزی یک رابطه سالم با همسالان را میسازد و چگونه با دیگران رفتار کند.
تنهایی کمتر
تنهایی چیزی است که هر کسی در مقطعی از زندگی خود تجربه میکند. روابط با همسالان میتواند به کاهش این احساس کمک کند. درک عملکرد دوستی میتواند به تشویق کودکان به جستجوی حمایت کمک کند. این امر احتمال انزوا و سایر مشکلات سلامت روان را کاهش میدهد.
ایجاد علایق جدید
قرار گرفتن در معرض روابط با همسالان میتواند به کودک کمک کند تا علایق خود را توسعه دهد و آنچه را که دوست دارد یاد بگیرد. اگر همسالان در فعالیتهای خاصی شرکت کنند، کودک شما نیز به شرکت در آن فعالیت تشویق میشود.
نقطه مقابل این، فشار همسالان است. با این حال، اگر شما از سنین پایین شروع به ایجاد رابطه کودک با همسالان کرده باشید، میتوانید باعث شوید تا او فشار همسالان و الهامگیری را دو چیز متفاوت ببیند. این موضوع میتواند راهی مثبت برای تشویق کودکان به امتحان کردن چیزهای جدید با اعتماد به نفس و حمایت بیشتر باشد.
انگیزه یادگیری
بسیاری از کودکان از طریق فرآیند الگوبرداری یاد میگیرند، بنابراین یک محیط مثبت و روابط با همسالان میتواند به انگیزه کودک کمک کند. این امر میتواند مشارکت آنها در یادگیری و فرصتهای مختلفی که پیش میآید را افزایش دهد.
کودکی که روابط با همسالان ندارد، ممکن است در محیطهای یادگیری گروهی با مشکل مواجه شود. همچنین ممکن است انگیزه کمتری برای مشارکت داشته باشد. بنابراین، همسالان میتوانند برای تشویق رفتارهای مثبت یادگیری در فرزند شما بسیار مهم باشند.
حمایت عاطفی و اجتماعی
روابط با همسالان همچنین به کودک کمک میکند تا در خارج از خانه خود حمایت پیدا کند. یادگیری نحوه ابراز نیازهای عاطفی خود با افراد مختلف برای آنها مفید است.
یک کودک همچنین باید یاد بگیرد که چگونه از طریق روابط دیگر به دنبال حمایت باشد. آنها باید یاد بگیرند که چگونه ارتباط برقرار کنند و موقعیتهای دشوار، مانند اختلاف نظر با دوستان را مدیریت کنند. روابط با همسالان میتواند فضای مثبتی را برای کودکان فراهم کند تا به دنبال اشکال مختلف حمایت عاطفی و اجتماعی باشند.
3 عامل اثرگذار روی رابطه کودک با همسالان تأثیر میگذارد؟
۱. عوامل فردی (ویژگیهای کودک)
این موراد ویژگیهای درونی هستند که کودک با خود به تعاملات اجتماعی میآورد. آنها اغلب پیشبینیکنندههای فوری نحوهی پذیرش کودک توسط دیگران هستند.
خلق و خو و تنظیم هیجانی
کودکانی که میتوانند تکانههای خود را کنترل کنند (مثلاً منتظر نوبت میمانند، اسباببازی را نمیگیرند) عموماً بیشتر توسط همسالان پذیرفته میشوند. تحقیقات نشان میدهد که کودکانی که کنترل تکانه ضعیفی دارند، اغلب با پرخاشگری دست و پنجه نرم میکنند و منجر به طرد همسالان میشوند.
خجالتی بودن در مقابل اجتماعی بودن
کودکان بسیار خجالتی یا آهسته گرم میشوندT ممکن است از بازیهای اجتماعی کنارهگیری کنند و منجر به انزوا یا بیتوجهی همسالان شوند. برعکس، کودکان اجتماعی اغلب تعاملات بیشتری را آغاز میکنند.
شایستگی و مهارتهای اجتماعی
· همدلی
توانایی درک احساسات کودک دیگر بسیار مهم است. کودکانی که نسبت به یک دوست گریان ابراز نگرانی میکنند یا آن را با دیگران به اشتراک میگذارند، احتمال بیشتری دارد که دوستیهای عمیقی ایجاد کنند.
· حل تعارض
همه کودکان دعوا میکنند؛ تفاوت در حل تعارض است. کودکانی که به جای پرخاشگری (آن را به من بده!) از مذاکره (بیایید اسباببازیها را عوض کنیم) استفاده میکنند، دوستیهای طولانیتری را حفظ میکنند.
مهارتهای ارتباطی
رشد زبان نقش بسیار مهمی ایفا میکند. کودکانی که میتوانند ایدههای خود را بیان کنند (من میخواهم خانه بازی کنم) میتوانند سناریوهای بازی پیچیدهای را سازماندهی کنند و آنها را به همبازیهای مطلوبی تبدیل کنند.
۲. عوامل خانوادگی (پایگاه خانه)
خانواده اولین کلاس درس برای مهارتهای اجتماعی است. نحوه تعامل والدین با کودک، طرحی برای نحوه تعامل کودک با جهان و دیگران کودک ایجاد میکند.
سبک فرزندپروری
فرزندپروری مقتدرانه
گرمی زیاد، محدودیتهای روشن از ویژگیهای سبک فرزندپروری مقتدارانه است. این نوع تربیت با بهترین نتایج در حوزه رابطه با همسالان مرتبط است. این کودکان تمایل دارند که همدلتر، متکی به خود و از نظر اجتماعی مسئولیتپذیرتر باشند.
فرزندپروری مستبدانه
گرمی کم، کنترل زیاد از خصوصیات این سبک است. نوع میتواند منجر به کودکانی شود که یا پرخاشگر هستند (تقلید از کنترل والدین) یا در محیطهای همسالان گوشهگیر و مضطرب هستند.
فرزندپروری سهلگیرانه/غفلتآمیز
کودکانی که بدون مرزهای مشخص بزرگ میشوند، ممکن است در رعایت قوانین همسالان و همکاری با آنها مشکل داشته باشند و اغلب رفتارهای تکانشی از خود نشان میدهند که دوستانشان را از آنها دور میکند.
امنیت دلبستگی
کودکانی که دلبستگی ایمن به والدین خود دارند، عموماً عزت نفس بالاتری دارند و دیگران را قابل اعتماد میدانند و این موضوع باعث میشود در نزدیک شدن به همسالان خود اعتماد به نفس بیشتری داشته باشند.
الگوسازی والدین
کودکان نحوه برخورد والدین خود با دوستان، همسایگان و شرکایشان را مشاهده میکنند. اگر والدینی با فریاد زدن با همسالان خود اختلاف نظر داشته باشند، کودک احتمالاً از فریاد زدن با همسالان خود استفاده خواهد کرد.
3. عوامل محیطی و زمینهای
این موارد شرایط خارجی هستند که رابطه کودک با همسالان را تحت تاثیر قرار میدهد.
جو مدرسه و پویایی کلاس درس
روابط معلم و دانشآموز: یک معلم حامی میتواند به عنوان پلی برای کودکانی که از نظر اجتماعی مشکل دارند عمل کند. اگر معلمی برای یک کودک خاص احترام قائل باشد، سایر دانشآموزان احتمالاً از او پیروی میکنند.
بازی ساختارمند در مقابل بازی بدون ساختار
محیطهایی که زمان بازی بدون ساختار کافی را فراهم میکنند، به کودکان اجازه میدهند تا به طور طبیعی مذاکره اجتماعی را تمرین کنند. محیطهای بیش از حد برنامهریزی شده ممکن است این رشد را متوقف کنند.
فرهنگ
پیشینه فرهنگی بر سبکهای بازی تأثیر میگذارد. برای مثال، کودکان فرهنگهای جمعگرا ممکن است برای هماهنگی و همکاری گروهی ارزش بیشتری قائل باشند، در حالی که کودکان فرهنگهای فردگرا ممکن است برای قاطعیت و رهبری در بازی ارزش بیشتری قائل باشند. عدم هماهنگی بین فرهنگ خانه و فرهنگ مدرسه کودک گاهی اوقات میتواند باعث ایجاد اختلاف شود.
7 تکنیک برای حل مشکلات ارتباط کودک با همسالان
1. برای بهبود رابطه کودک با همسالان به او نشان دهید که چگونه «نوبت را رعایت کنند!
روابط زمانی موفق هستند که ما یاد بگیریم چگونه در تعاملات اجتماعی خود، متقابلاً عمل کنیم و همدلی نشان دهیم. از زمان بازی با فرزندتان به عنوان فرصتی برای نشان دادن چگونگی رعایت نوبت به آنها استفاده کنید، به جای اینکه اجازه دهید هر فعالیتی را که با هم انجام میدهید، به شما دیکته کنند.
به عنوان مثال، آنها ممکن است پیشنهاد بازی با حیوانات عروسکی را بدهند، سپس شما پیشنهاد دهید که به جای آن با هم به یک کتاب نگاه کنید. کمک به کودکان برای عادت کردن به چنین تعاملاتی به آنها کمک میکند تا انعطافپذیری ایجاد کنند، به طوری که وقتی با همسالان خود جمع میشوند، میتوانند از همین مهارت استفاده کنند.
2. قرارهای بازی را سازماندهی کنید!
مهارتهای اجتماعی کودکان خردسال مخصوصا ارتباط کودک با همسالان به شدت تحت تأثیر مشارکت مثبت والدین قرار دارد. وقتی والدین به فرزندان خود در سازماندهی فرصتهای اجتماعی کمک میکنند و وقتی کودکان والدینی را میبینند که شیوههای اجتماعی خوبی را به نمایش میگذارند، احتمال بیشتری دارد که خودشان مهارتهای اجتماعی را به خوبی آموزش دهند. علاوه بر این، تعیین چارچوبی برای تاریخهای بازی (چه زمانی، با چه کسی و چه کاری) میتواند به کودکان کمک کند تا مهارتهای اجتماعی را یاد بگیرند و دوستان جدیدی پیدا کنند. البته، با بزرگتر شدن بچهها، مهم است که والدین به بچهها اجازه دهند مسئولیت بیشتری در مورد بسیاری از این تصمیمات بگیرند.
به آنها کمک کنید تا با مهربانی رفتار کنند. از فرزندتان بپرسید که چه کاری انجام داده تا بچههای دیگر احساس شادی کنند یا در یک فعالیت خاص مشارکت داشته باشند و واقعاً به آنها کمک کنید تا سازوکار آن را درک کنند. اگر فرزندتان با بچههای دیگر بازی میکند و مثلاً کودکی را میبیند که تنها نشسته است، به فرزندتان پیشنهاد پرسش« آیا میخواهد به او بپیوندد» از کودک را بدهید.
3. آنها را تشویق کنید که دیدگاه دیگری را در نظر بگیرند!
اگر فرزندتان از بازی با یک اسباببازی خاص لذت میبرد، از او بپرسید که فکر میکنند کودک دیگر آیا از بازی با همان اسباببازی لذت ببرند یا نه. این تمرین به بچهها کمک میکند تا توانایی خود را در درک این موضوع که دیگران ممکن است با او متفاوت باشند و در این فرآیند همدلی کسب کنند را افزایش میدهد. در نتیجه ارتباط کودک با همسالان تقویت میشود.
4. درباره محبوبیت صحبت کنید!
دو نوع بچه محبوب وجود دارد؛ رهبران مثبت و همدل که به این دلیل محبوب هستند و دسته دوم آنهایی هستند که به دلایل مرتبط با جایگاه اجتماعی، مانند جذاب، پرخاشگر، تأثیرگذار یا «باحال» بودن، محبوب هستند. مشاهده این دو دسته میتواند باعث ایجاد حس گیجی در ذهن کودک شما گردد؛ زیرا تمایز میتواند برای بچهها گیجکننده باشد، اما با توضیح صریح این تفاوتها، واقعاً میتوانید به آنها کمک کنید تا مسیر درست را انتخاب کنند.
5. مهارتهای دوستی را تشویق کنید!
دوستیهای خوب چندین عنصر مشترک از جمله پرورش، افشای آسیبپذیریها، انتقال اعتماد و وفاداری و کمک به دوستان برای کنار آمدن و پیشرفت دارند. این ویژگیها را با فرزندتان در میان بگذارید و اینکه چگونه میتوانند این نوع دوستان را انتخاب کنند و آن نوع دوست باشند.
6. اعتماد به نفس آنها را پرورش دهید!
بچهها باید یاد بگیرند که چگونه با وجود تهدید طرد شدن از سوی همسالان، خودشان را کنترل کنند. بیشتر بچهها ممکن است حداقل مقداری قلدری از سوی همسالان را تجربه کنند. مهم است که به آنها بیاموزید که این موضوع تقصیر خودشان نیست، بلکه به دلیل مشکلاتی است که قلدرها در کنترل احساسات خود و دوستیابی به روشهای سازگارانهتر دارند.
7. ناامنیهای ایجاد شده برای کودک را عادی کنید!
اکثر کودکان نگرانیهای اجتماعی و هویتی دارند، بنابراین به نوجوان خود کمک کنید تا به یاد داشته باشد که « احتمالاً هر کس دیگری به اندازه شما نگران خودش است». نوجوانان را تشویق کنید که با همسالان خود همدلی کنند زیرا آنها نیز با مسائل پیچیده زیادی روبرو هستند. به کودک خود کمک کنید تا به خودشان احترام بگذارند.
همچنین به او کمک کنید تا برای هویت خود ارزش قائل شود و آن را پرورش دهد و او را تشویق کنید که تحت فشار همسالان تسلیم نشود. شما ممکن است تا حدودی تأثیرگذار باشید اما پیوند با دیگران در این مرحله بسیار مورد توجه است، تحقیقات نشان میدهد که بچهها در واقع در نقطه میانی بین آنچه همسالانشان میخواهند و آنچه والدینشان میخواهند، حرکت میکنند.
رابطه کودک با همسالان؛ کلید روابط اجتماعی قویتر در آینده
رابطه کودک با همسالان بسیار مهم است و میتواند روی روابط اجتماعی او در آینده اثر ویژهای داشته باشید. به همین دلیل در این مقاله پیرامون بهبود و دلیلهای اهمیتش صحبت کردیم تا آن را جدی بگیرید و بتوانید بهبودش دهید.
سوالات متداول
کودکان چگونه با همسالان خود ارتباط برقرار میکنند؟
کودکان با مشاهده یا لمس سادهی کودکان دیگر، شروع به کسب خودآگاهی و نشان دادن علاقه به آنها میکنند. مشاهده و علاقه منجر به تقلید و تعاملات سادهای مانند دادن اسباببازی یا غلتاندن توپ میشود.
پنج فعالیت یک گروه همسالان خوب چیست؟
گروههای همسالان به اعضا کمک میکنند تا مهارتهای زندگی مانند رهبری، مدیریت تعارض، خودکنترلی و ارتباط مؤثر را از طریق فعالیتهایی مانند بازی، مشارکت، برقراری ارتباط، دعوا، تقلید و الگوبرداری توسعه داده و بسازند.
چگونه به کودک یاد بدهیم که ارتباط برقرار کند؟
با فهرست کردن، به تقویت مهارتهای زبانی آنها کمک کنید، مثلاً از آنها بخواهید تمام غذاهایی را که یک کرم ابریشم بسیار گرسنه میخواهد بخورد، نام ببرند. به فرزندتان در مورد ارتباط غیرکلامی آموزش دهید. بازیهای نمایشی را تشویق کنید؛ این کار به فرزندتان کمک میکند تا آزادانهتر ابراز وجود کند.
ارزشهای اصلی گروههای همسالان چه چیزهایی باید باشد؟
ارزشهای اصلی گروههای همسالان باید صداقت، درستکاری، احترام و اعتماد باشد.
